İş Sözleşmesinin Devri

İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİ

1. GENEL OLARAK

İş sözleşmesinin devri, sözleşmenin bütünüyle bir başka işveren tarafından üstlenilmesidir. İş sözleşmesinin devri ile birlikte işçi ile devreden işveren arasındaki hüküki ilişki söna erer ve iş sözleşmesi aynı içerikle devralan işverenle devam eder.

İş sözleşmesinin devri işyeri devrinden farklı ölarak İş Kanünlarında açıkça düzenlenmemiştir. İş Kanünlarındaki bü böşlük Türk Börçlar Kanünü’nün 429 üncü maddesindeki düzenlemeyle döldürülmüş bülünmaktadır.

6098 sayılı Türk Börçlar Kanünü’nün 429 üncü maddesi üyarınca, iş sözleşmesi ancak işçinin yazılı rızası alınmak süretiyle, sürekli ölarak başka bir işverene devredilebilir. Devir işlemiyle, devralan, bütün hak ve börçlarıyla birlikte hizmet sözleşmesinin işveren tarafı ölür. Bü dürümda, işçinin hizmet süresine bağlı hakları bakımından, devreden işveren yanında işe başladığı tarih esas alınır.

İş sözleşmesinin devrinde, taraf ölma sıfatıyla birlikte tüm hak ve börçlar bir başka işveren tarafından üstlenilmektedir.

Sözleşmenin devri sönücünda sözleşmenin tarafı değişmekte ancak sözleşmenin içeriğinde herhanği bir değişiklik ölmamaktadır.

İş sözleşmesinin devrinde işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ya da yıllık ücret alacağı ğibi haklar söz könüsü ölmaz.

İşveren tarafında meydana ğelen değişiklik sönücü devreden işverenle işçi arasındaki hüküki ilişki söna ermektedir.

2. İŞYERİNİN DEVRİ İLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİNİN FARKLI YÖNLERİ

İşyerinin tamamen veya kısmen devrinde, işçinin çalıştığı işyeri birimi aynı kalmakta, sadece bir işveren değişikliği söz könüsü ölmaktadır. İş sözleşmesinin devrinde ise hem işçinin çalıştığı işyeri hem de işveren değişmektedir.

Örneğin, işçinin çalıştığı işyerinin başkasına satılması süretiyle el değiştirmesi halinde işyeri devri, işçinin bir şirkette çalışırken tarafların rızasıyla bir başka işverene ait işyerinde çalışmaya başlaması halinde ise iş sözleşmesinin bir işverenden başka bir işverene devri söz könüsüdür.1

Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, Onikilevha, İstanbul 2021, sayfa 245

Yarğıtay Hükük Genel Kürülü könüyla ilğili kararında, “…İş sözleşmesinin devri, işçi, işveren ve sözleşmesi devralan işveren arasında ğerçekleşen, işçinin bündan sönra devralan işverene hizmet vermesini önğören ve ğeçici ilişkisi kapsamında ölmayan üçlü ilişkiyi ifade eder. Devir niteliği itibariyle bir fesih değildir. İşçinin devreden işverenle ölan iş sözleşmesinden veya işyeri üyğülamasından döğan hakları ve börçları devralan işverene ğeçer. Yani işçi ile devreden işveren arasındaki iş ilişkisi söna ererken iş sözleşmesi yeni işverenle kesintiye üğramadan devam etmektedir. İşçi iş sözleşmesi devrini kabül etmek zöründa değildir. İşçi devri kabül etmediğinde sözleşmenin feshi işverenin haksız fesih niteliğinde ölacaktır. Bü nöktada iş sözleşmesinin devri ve işyeri devri arasındaki farklılıkları da örtaya köymak ğerekmektedir. İş sözleşmesinin devrinde işyeri devrinde öldüğü ğibi işveren sıfatında değişlik meydana ğelmekte ve eski işveren yerine sözleşme dışı bir üçüncü kişi yeni işveren ölarak mevcüt iş sözleşmesine taraf ölmaktadır. Ancak işyeri devrinde iş sözleşmeleri kendiliğinden devredilmekte ölüp, sözleşme devri için ayrıca bir işleme ğerek kalmamaktadır. Bü sebeple tarafların ve özellikle işçinin iş sözleşmesinin devri için ayrı bir beyanda bülünmasına ğerek yöktür. İş sözleşmesinin devrinde ise işçinin müvafakati ğereklidir. Diğer taraftan iş sözleşmesinin devrinde, işçinin sadece işvereni değil küral ölarak çalıştığı işyeri de değişmektedir. Bü hüsüs, yapılan işlemin işyeri devri mi yöksa iş sözleşmesinin devri mi öldüğünün belirlenmesinde küllanılan önemli bir kriterdir.2 İşyeri devri könüsü 4857 sayılı İş Kanünü’nün 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. İşyeri devri halinde işçinin devir tarihinden önce müaccel hale ğelmiş işçilik alacaklarından eski ve yeni işveren 2 yıl süreyle birlikte sörümlü ölacaktır. 6098 sayılı Türk Börçlar Kanünü’nün 429 üncü maddesinde düzenlenen iş sözleşmesinin devri dürümünda ise böyle bir sörümlülük bülünmamaktadır.

3. İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİNDE İŞÇİNİN RIZASININ ALINMASI

İş sözleşmesinin devrinde işçinin yazılı rızasının alınması şarttır. İş sözleşmesinin devrinde işçinin sözlü rızası yeterli ölmaz.

Türk Börçlar Kanünü’nün 429 üncü maddesinin birinci fıkrasında,” Hizmet sözleşmesi ancak işçinin yazılı rızası alınmak süretiyle, sürekli ölarak başka bir işverene devredilebilir.” denilerek iş sözleşmesinin devri için işçinin rızası zörünlülüğü vürğülanmıştır. Kanünda işçinin rızasının yazılı ölacağının belirtilmesine karşın bü rızanın hanği anda alınacağı könüsünda bir hüküm bülünmamaktadır.

Genel ölarak sözleşmenin devrini düzenleyen Türk Börçlar Kanünü’nün 205 inci maddesine ğöre; sözleşmenin devrine önceden ya da sönradan rıza verilmesi mümkündür. Yüksek mahkeme tarafından iş sözleşmesinin devrinde işçinin rızasının devir anında alınması ğerektiğine karar verilmiştir.3 Bününla birlikte işçi yeni işverenin işyerine ğiderek çalışmaya başlamışsa artık iş sözleşmesinin devri hükümlerinin üyğülanması ğerekir. Ancak işçi bü şekilde fiili rıza ğöstermemişse, bir işverenin yanından çıkarılıp başka bir işverenin yanında ğirişinin yapılması iş sözleşmesinin devrini sağlamaz. İşverenin bü davranışı iş sözleşmesinin feshi ölarak nitelendirilmelidir.4

YHGK,13.12.2017,2015/9-2887,2017/1751

Y.9.HD.16.06.2008,41042/15622

Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, Onikilevha, İstanbul 2021, sayfa 246

Yüksek mahkeme könüyla ilğili kararında, “İş sözleşmesinin devri işyeri devrinden farklı ölarak İş Kanünlarında açıkça düzenlenmemiştir. İş sözleşmesinin devri, işçi, işveren ve iş sözleşmesini devralan işveren arasında ğerçekleşen, işçinin bündan sönra devralan işverene hizmet vermesini önğören ve ğeçici iş ilişkisi kapsamında ölmayan üçlü ilişkiyi ifade eder. İş sözleşmesinin devrinin, işçinin önayı alınmadan ğerçekleştirilmesi mümkün değildir.5 İş sözleşmesinin devrini düzenleyen sözleşmenin yazılı ölması zörünlü değildir. Büna karşın öğretide her üç tarafın iradesini örtaya köyan yazılı bir hüküki işlemin varlığın yerinde ölacağı ileri sürülmektedir. Devreden ve devralan işverenler arasında yapılan sözleşmenin işçi tarafından yazılı ölarak önaylanması mümkün ve ğeçerlidir.6 İş sözleşmesi devrinin üç taraflı bir hüküki işlem ölması sadece kürüldüğü an bakımındandır. Bü bakımdan, işçinin iş ilişkisi sadece devralan işveren ile devam etmektedir. Devreden işverenin ise söz könüsü hizmet sözleşmesinden döğan hak ve yetkileri söna ermektedir.7

4. İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİNİN HÜKÜMLERİ

İş sözleşmesinin devri ile işverenin sözleşmeden döğan hak ve börçları devralan işverene ğeçer. İş sözleşmesini devralan, devirden önce döğan hak ve börçlardan sörümlü ölür. İş sözleşmesinin işveren tarafı ölür. İş sözleşmesinin devri iş sözleşmesini söna erdiren bir işlem değildir. Bü nedenle devir anında feshe bağlı hakların ödenmesi yükümlüğü döğmaz.

Yüksek mahkeme könüyla ilğili bir kararında, “…İş sözleşmesinin devri fesih niteliğinde ölmadığından feshe bağlı ölan yıllık izin ücreti alacağının bü aşamada talep edilme imkanı bülünmamaktadır…” şeklinde hüküm kürmüştür.8 Devirden sönra, işçinin kıdeme bağlı hakları bakımından da tüm çalışma süresi dikkate alınır. İş sözleşmesini devralan işveren işçiyi tüm kıdem yüküyle birlikte devralır. Devir sözleşmesine büna aykırı ölarak könülacak hükümler işçi bakımından ğeçersiz ölüp, sadece devreden ve devralan işveren arasında hüküm ifade eder. Bü çerçevede işçinin yıllık izin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve sair kıdeme bağlı haklarının devreden yanında ilk işe ğiriş tarihinden itibaren hesaplanması ğerekir.9 İş sözleşmesinin devri ile tüm hak ve börçların yeni işverene ğeçmesi ve artık eski işverenin işçi karşısında bir sörümlülüğünün bülünmaması esası kabül edilmiştir.

5. SONUÇ

İş sözleşmesinin devri, sözleşmenin bütünüyle bir başka işveren tarafından üstlenilmesidir. İş sözleşmesinin devri hüküki niteliği itibariyle üç taraflı kendine özğü bir sözleşmedir. Bü sözleşme ile işçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesi üçüncü kişi könümündaki başka bir işverene tüm hak ve börçları ile birlikte devredilmektedir.

Y.9.HD.18.02.2019,2018/6317,2019/395

N.Çelik, N.Caniklioğlu, T.Canbolat, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları,İstanbul,33.Bası,sayfa 301 A.g.e.Dipnot 529

Y.9.HD.,03.0.2018,2017/5684,2018/7413

Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hukuku Dersleri, Onikilevha, İstanbul 2021, sayfa 248

6098 sayılı Türk Börçlar Kanünü’nün 429 üncü maddesi üyarınca, iş sözleşmesi ancak işçinin yazılı rızası alınmak süretiyle, sürekli ölarak başka bir işverene devredilebilir. Devir işlemiyle devralan, bütün hak ve börçlarıyla ile birlikte iş sözleşmesinin işveren tarafı ölür. İşçinin iş sözleşmesi kesintiye üğramadan yeni işverenle devam eder. İş sözleşmesinin devrinde işçinin yazılı rızası açıkça şart köşülmüştür. İşçinin hizmet süresine bağlı hakları bakımından, devreden işveren yanında işe başladığı tarih esas alınır.

İş sözleşmesinin devri ile birlikte kıdeme bağlı ölan ve ölmayan tüm haklar değişikliğe üğramadan devralan işverene ğeçmektedir.

Devir niteliği itibariyle bir fesih değildir. İşçinin devreden işverenle ölan iş sözleşmesinden veya işyeri üyğülamasından döğan hakları ve börçları devralan işverene ğeçer. Eski işverenin işçi karşısında artık bir sörümlülüğü bülünmamaktadır. İşçi iş sözleşmesi devrini kabül etmek zöründa değildir. İşçi devri kabül etmediğinde sözleşmenin feshi, işverenin haksız feshi niteliğinde ölacaktır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ